Наполеон ?рпа?ы М?стафа м?расымен сусындау?а ынталы

Источник: alashainasy.kz

Абай ОМАРОВ (коллаж)

Жер астынан жылдап емес, ?а­сыр­лап жат?ан ??нды ж?дігерді тауып ал?анда д?йім елден ?ан­дай «с?йінші» с?ралатын болса, біз де б?гін ?лгеніміз тіріліп, ?ш­ке­німіз жан?андай бір іс ?шін ал?алы алаш­тан «с?йінші» с?ра?алы жа­тыр­мыз! Себепкері – М?с­та­­фа Шо?ай бабамыз. Кезінде жат­­­­ж?ртта са?ыныш ??ш?ан баба­мыз­ды айтып м??ай­са?, енді б?­гін, керісінше, сол ж?ртты? т?л?а е?бегін ба?алауына ку? бол?алы т?рмыз. Француздар М?стафа Шо?ай бабамызды? ?мірі мен ?ыз­меті, еткен е?бегі жайлы жа?а бір е?бекті ?здері ??мбыл болып аударып, Парижде т?саукесерін жасау?а ?зір.

Стефан Д?тапия атты француз профессорыны? ау­да­руы­мен, кезінде Т?ркияда француз зерт­теу орта­лы­?ын бас­­?ар?ан Петер Шовен атты ірі ?алымны? ал?ы­с?­зімен Па­риж­де ?аза?ты? ?ай­рат­кер т?л?асы М?стафа Шо?ай ту­­ра­лы француз тіліндегі ?лкен е?бек таяу к?ндері жары? к?р­мек. Желто?санда жары??а шы­?ып ?алатын б?л е?бек Т?­у­ел­сіз­ді­гімізді? 20 жылды?ынан ?лкен тар­ту болатын­дай.

?бдуа?ап ?АРА, шо?айта­нушы ?алым, туындыны? авторы: – ?аза?та, ш?кір, ?лемдік т?л­?а­лар аз емес, алайда соны? ішінде М?стафа Шо?айды? шо?ты?ы биік, ?з алдына бір т?бе. ?аза? топыра?ында ту?аны­мен, ?міріні? к?п б?лігін Т?уел­сіз­дік жолында?ы к?реске арнап, биік м?раттар ?шін жыра?та ж?ру­ге м?жб?р бол?ан осы бір т?л­?аны? со?ында сол са?ыныш ??ш­?ан к?йі елді? бір уыс топы­ра­?ына жете алмай, к?з ж?м?аны ?кі­нішті-а?. Алайда М?стафаны? ?л­шеусіз е?бегін, еткен ??рбан­ды­?ын ?аза? ?ана емес, француз елі де біліп, ба?алап, Шо?ай ар­уа­?ыны? алдында?ы парыздарын орындау?а кіріскендей.

Белгілі шо?айтанушы ?бдіуа?ап ?ара­ны? жетекшілігімен М?стафа бабамызды? т??ірегінде к?птеген игі істер ат?арыл?анын білеміз. Кейінгі кездері елімізде де Шо?ай бабамыз жайлы туындылар жары? к?ріп, ?ол?а алын?аны – к??іл ?уантарлы?. Бір кездері ?з ж?ртынан ?гейлік к?рген к?н­деріні? есесі М?стафа бабамыз?а б?гінде жа?сылы? болып ?айтып жат?ан­дай. Т?уелсіздікпен бірге ?з перзентімізді ?зіміз шынайы таны?анымыз, ?айта ?ауыш­?анымыз бір бас?а, сондай-а? сол бір т?л?аны? ?шан-те?із е?бегін ?зге ж?ртты? ба?ала?аны тіпті керемет. Атап айтар болса?, М.Шо?ай тек ?аза? ?айраткері ?ана емес, ол т?ркі еліні? т?л?асы, тіпті Еуропа ерлігіне с?йсінсе де жарасары – ?оспасыз шынды?. Бір кездері Наполеондай ?олбасшысы бол?ан француз елі ?ай­раткерді ба?аламауы м?мкін емес дейтін Алаш ж?рты. Осы ?міт а?талды.

?рине, ол ?шін алдымен ?аза? М?стафадай бабасын ?астерлеп, сосын оны таныту?а на?ты іс жасауы керек болатын. 2001 жылы И.Тасма?амбетов бастап бір топ ?аза? делегациясы М.Шо?ай т?р?ан к?шеге орнатыл?ан белгітасты? т?сауын кескен болатын. К?п ?замай француз-?аза? досты? ?йымы ??рылды. Б?л 2006 жыл болса, сол кезде ?о?амны? ??рылу ??рметіне ?лкен конференция да ?йымдастырылып, о?ан М.Шо?ай т?р?ан ауданны? ?азіргі ?кімі Жак Мардан мырза да келген. Францияда?ы ?аза? диаспорасы мен ?аза? елшілігіні? ?кілдерді де ?атысты. Конференцияда ?бдіуа?ап ?ара мырза Франция ж?не Шо?ай деген та?ырыпта баяндама жасап, сол жерде М?стафа бабамызды? тек ?аза? хал?ы ?ана емес, сондай-а? француз хал?ы ?шін де жаса?ан е?бегін атап к?рсеткен еді. Сол кезге дейін М?стафаны тек ?аза? м?ддесі ?шін к?ресті деп ??ып, тек ?аза?ты? т?л?асы ретінде ?астерлеп келген француз ж?рты аяулы перзентті? ?зіне т?нген ?иын к?н­дерде саяси пана бол?ан елге, жерге деген адалды­?ына т?нті болады. Сол жерде к?зіне жас алып: «Біз, шыны керек, М?с­тафа Шо?ай мырзаны? ?ан­дай ?лы т?л?а екенін енді т?сіндік, енді біз музейден орын береміз», – деп у?де етеді. Шынын­да, фран­цуздар м?ндай ??рметті екіні? біріне бере бермейді. Кон­ферен­ция 2006 жылы болса, 2007 жылы М?стафа баба­мыз?а фран­цуз м?ражайынан орын берілді. 2009 жылы «М?с­тафа Шо­?ай жолымен» атты жоба ?йымдас­тырылып, сол бойынша Парижге бар?ан ?асымхан Бег­манов бас­та?ан ?аза? делега­циясын Тьери Марини атты де­путат ?рі француз парламенті ?а­за?-француз досты? ассам­блея­сыны? т?р­а?асы ?арсы алады. Сол т?ста да М?ста­фаны? е?бегіне ?аны??ан атал?ан т?л?алар М?с­тафа Шо­?ай­ды? ?мірі мен е?бегі жайлы француз тіліндегі е?бекті? жо? болып т?р?анына ?ынжылыс білдірген. Солайша, шо?ай­танушы ?бді­уа?ап ?ара мырза­ны? е?бегін француз тіліне ау­дару керек деген ?сыныс білдіреді. Пар­ламент баспасынан жыл сайын б?лінетін ?аржы?а осы кітапты енгізіп, ?алы? француз?а тарату ?сынысы, ?рине, бізді? ?аза? хал?ы ?шін жа?сы жетістік екені ?з алдына, б?л ?рбірден ал?анда М?стафа бабамызды тірілткенмен бірдей еді.

Автор: М?риям ?бсаттар

Постоянный адрес статьи:
http://meta.kz//527737-napoleon-rpay-mstafa-mrasymen-susyndaua-yntaly.html


Популярное

17 августа 2019

Норвегия пристыдила российский «Вильнюс»

22 августа 2019

Германия лишила Россию двигателей FEDOR

23 августа 2019

ВМФ впервые за 28 лет получит шесть подлодок

25 августа 2019

Россия заменит «кукурузники»

26 августа 2019

Украинский Ан-124 станет «российским»

30 августа 2019

Россия показала самолет на двигателе от автомобиля

1 сентября 2019

«Роскосмос» начнет делать «царь-двигатели»

3 сентября 2019

Американские двигатели на Ми-38 оказались лучше российских

7 сентября 2019

В новейших Boeing обнаружили неполадки

23 августа 2019

Врач присвоила лекарства диабетиков на полмиллиона тенге